Stres to ostatnio bardzo popularne słowo, które jest odmieniane przez wszystkie przypadki. To zjawisko towarzyszy nam prawie wszędzie i dotyczy niemal każdego aspektu życia. Odczuwamy go w sporcie, szkole, pracy, a czasem też w relacjach z innymi. Ale właściwie dlaczego tak jest? Czym jest stres, skąd się bierze i czy może działać na naszą korzyść? Dziś spróbujemy przybliżyć sobie to zagadnienie.

Stres – co to właściwie jest?

To nasza całkowicie naturalna i często dość automatyczna reakcja fizjologiczna, która pojawia się w sytuacjach, które są przez nasz mózg interpretowane jako duże wyzwanie, bądź zagrożenie. Następuje wtedy pełna mobilizacja organizmu na każdej płaszczyźnie po to, żeby jak najlepiej i jak najsprawniej poradzić sobie z tą sytuacją. Rośnie tętno, bo serce bije szybciej, żeby pompować więcej krwi do mięśni, oddech przyspiesza (przez co często jest zbyt płytki). Zwiększa się potliwość, mięśnie bardziej się spinają, a układ pokarmowy chwilowo przestaje trawić, żeby nie marnować energii. Nasze myśli w tym czasie często są skupione bardziej na zagrożeniach, niż pozytywach po to, żeby zachować czujność na niebezpieczeństwo. Można powiedzieć, że nasze ciało i umysł wchodzą po prostu na najwyższe obroty wtedy, kiedy, przynajmniej w teorii, najbardziej tego potrzebujemy.

Trzeba przyznać, że taka reakcja organizmu to całkiem sprytne narzędzie do poradzenia sobie ze skrajnie trudną sytuacją, w które wyposażyła nas ewolucja. W czasach, kiedy nasi przodkowie spali w jaskiniach i musieli polować funkcjonując w dość niebezpiecznych warunkach stres był tym, co pozwoliło im przetrwać jako gatunek. Dzięki niemu byli w stanie skutecznie walczyć lub uciec przed niebezpieczeństwem, które czekało na każdym kroku. Dlatego tak naprawdę wiele mu zawdzięczamy.

Problem ze stresem w dzisiejszych czasach polega na tym, że ta reakcja stała się trochę przestarzała i nieadekwatna do warunków, w których aktualnie żyjemy. Przez to nasz umysł czasem się gubi i niektóre sytuacje błędnie interpretuje jako zagrażające, mimo, iż wcale takie nie są, a to skutkuje zbyt częstym i nieadekwatnym „włączaniem” reakcji stresowej. Naszym zadaniem jest więc nauczyć się dostosowywać to sprytne narzędzie do dzisiejszych warunków.

Czy stres może być Twoim sprzymierzeńcem?

Dla wielu będzie to zaskoczeniem, ale stres nie tylko może być bardzo przydatny, ale nawet jest niezbędny do funkcjonowania i osiągania celów. To świetne narzędzie do motywacji. Dzieje się tak jednak pod dwoma warunkami.
Po pierwsze stres nie może być zbyt wysoki. Wtedy pełni on funkcję motywacyjną, czyli mobilizuje Cię do podjęcia wysiłku. Jego całkowity brak powoduje nudę, niechęć do pracy i nadmierne rozluźnienie. To właśnie taki stan bardzo często odpowiada za wyniki meczów pucharowych, w których jakiś IV-ligowiec sensacyjnie eliminuje mistrza kraju. To nie umiejętności sportowe o tym decydują, ale poziom motywacji w obu drużynach. Dlatego pobudzenie organizmu na optymalnym, przeciętnym, nie za wysokim poziomie jest jak najbardziej wskazane, a nawet potrzebne. Problem pojawia się wtedy, gdy stres jest za wysoki. Wówczas nasza skuteczność diametralnie spada, mięśnie spinają się za bardzo, pojawiają się problemy z koncentracją i widzimy wszystko w ciemnych barwach. To oznaki, że reakcja jest zbyt intensywna.
Drugim aspektem jest długość trwania reakcji. Jeśli jest ona krótka i kończy się po zakończeniu się stresującej sytuacji (np. po ważnym meczu), a organizm stopniowo, ale skutecznie się wycisza, to wszystko jest w porządku. Problemem jest stres chroniczny, a więc taki, który trwa długo i nie ustępuje mimo, iż stresująca sytuacja już się skończyła (np. 2h po ważnym meczu).

To wszystko oznacza, że aby opanować swój stres potrzebujesz narzędzi, które sprawią, że będziesz kontrolować poziom pobudzenia (obniżając lub podnosząc napięcie w zależności od tego, czego akurat potrzebujesz) oraz wyciszać organizm po zakończeniu wyzwania.

Stres to z historycznego punktu widzenia bardzo sensowna i przydatna reakcja, która jeśli nie jest zbyt duża i jest odpowiednio sterowana może być Twoim sprzymierzeńcem. Warto pamiętać, że na samym początku tej reakcji jest interpretacja sytuacji, a więc nasze myśli i przekonania. To nad nimi powinniśmy pracować, żeby stres nie był zbyt silny i żebyśmy mogli nad nim zapanować. O tym jakie są na to sposoby i techniki powiemy sobie następnym razem.